پرویز ناتل خانلری، وزیری دبیر و دبیری بزرگ
«دکتر خانلری در شمار معدود نویسندگان معاصر است که فرهنگ و فرهیختگی را با
هم داشت. او پایی استوار در تاریخ و فرهنگ ایران و پای دیگری در فرهنگ و
ادبیات جدید اروپا داشت. پایگاه این تجدد ادبی ـ نشریه سخن ـ حدود 35 سال
پایگاه شاعران، نویسندگان هنرمندان و مترجمان متعددی بود. به همین جهت،
دکتر خانلری را میتوان «قافلهسالار سخن» دانست.
دکتر خانلری مشکل اساسی جامعهی ایران را، مشکل فرهنگی و خصوصاً بیسوادی
عموم مردم میدانست. هم از این رو بود که با ارائهی طرح مبارزه با
بیسوادی و تأسیس «سپاه دانش» و اعزام معلمان به دورافتادهترین روستاهای
ایران، ساختار فرهنگی و اجتماعی روستاهای ایران را تغییر داد.»
«دکتر علی میرفطروس»
خوشلباس بود و خوشبرخورد و مؤدب و سخت مغرور و سرکش، مانند عقاب شعرش. پاکدامن و آزاده زندگی میکرد و با آنچه در اختیار داشت و میتوانست روزگاری دیگر برای خود بسازد و هرگز چنین نکرد. مردی در ارتفاع بلعمی، ابونصر کندری، صاحببن عباد، خواجه نظامالملک طوسی، خواجه نصیرالدین طوسی و قائممقام فراهانی، وزیری دبیر و دبیری بزرگ بود.
«دکتر صدرالدین الهی»
فایل صوتی را میتوانید از اینجا دانلود کنید
نامه دکتر پرویز ناتل خانلری به پسرش، آرمان
یکی از زیباترین نوشتههای خانلری شاید همان نامهای باشد که او به پسرش آرمان نوشت. نامهای که فرزند او هرگز آن را ندید و نخواند که مرگ او در سن 9 سالگی، داغی و اندوهی همیشگی بر دل و جان خانلری و همسرش گذاشت. مخاطب این نامه هر فرزند و هر فرد ایرانی میتواند باشد. نوشتهای سرشار از اندیشههای ترقیخواهانه و خردمندانه و حسی گرم و عمیق از میهنپرستی این انسان و ادیب فرهیخته.
فایل صوتی را میتوانید از اینجا دانلود کنید
شعر عقاب
گفته میشود که شعر «عقاب» خانلری یکی از بهترین نمونههای شعر هزار و صد سالهی فارسی است. این شعر یادگار سالهای جوانی شاعر است که در قالب کلاسیک سروده شدهاست. او در جوانی شاعر بود، در میانسالی، ادیب و در کهنسالی استاد و صاحبنظر در ادبیات کلاسیک. با وجودی که شعر خوب میسرود و به فنون شعری و اوزان عروضی بهدرستی وارد بود اما خود را شاعر نمیدانست. تنها مجموعه شعری که از او در دست است، «ماه در مرداب» نام دارد که در سال 1343 انتشار یافت و بارها تجدید چاپ شد.
شعر معروف «عقاب» را دکتر خانلری به «صادق هدایت» اهدا کردهاست. خود او در
این باره میگوید:
« بعضی اشخاص حدسهای مختلف زدهبودند در این باب. اما اصل مطلب این است که
روزی که من این شعر را ساختم، اولین کسی که از من شنید، صادق هدایت بود و
اینقدر ذوق کرد که گفت: «پاشو بریم بدیم یک جایی چاپ کنند».بعد با هم رفتیم
اداره مجلهی «مهر» که گمان میکنم دکتر ذبیحالله صفا هم سردبیرش بود.
آنجا شعر را دادیم چاپ کنند و گویا که در یکی از شمارههایش چاپ و منتشر
شد...»
فایل صوتی را میتوانید از اینجا دانلود کنید
دکتر خانلری از صادق هدایت میگوید
دکتر پرویز ناتل خانلری در طول زندگی خود کمتر به مصاحبه تن در داد. اما دکتر صدرالدین الهی جزو معدود افرادی بود که خانلری پذیرفت. آنچه که در این نشستها گفته شده، در کتابی با نام «نقد بیغش» آمدهاست. شاید انتخاب این عنوان، باورمندی خانلری را به اهمیت نقدِ درست میرساند. این که در نقد باید هم عیب و هم هنر فرد یا کار را گفت. چنانکه در مورد صادق هدایت که او را بسیار و بخوبی میشناخت، گفته است: عیبش را بگوییم و هنرش را بستاییم. این شناخت برآمده از سالها آشنایی و دمخور بودن با صادق هدایت است که دکتر خانلری ویژگیهای رفتاری، اخلاقی، ادبی و شخصیتی او را بررسی میکند
فایل صوتی را میتوانید از اینجا دانلود کنید
دکتر خانلری از نیما میگوید
آنچه که در اینجا به شکل یک برنامهی رادیویی شنیده میشود، نقل خاطرات دکترپرویز ناتل خانلری است که در سالهای تلخ و تاریک انزوا به نگارش درآورد. این خاطرات در سال 1370 به همت زنده یاد سعیدی سیرجانی در تهران چاپ شد که در بخشی از آن با عنوان «من و نیما» آمده است.
فایل صوتی را میتوانید از اینجا دانلود کنید
ویژه برنامههای دیگر:
یادمان
باغچهبانها
یادمان
احمد محمود
یادمان نیما یوشیج
یادمان
فریدون مشیری
یادمان
سهراب سپهری
• صفحه نخست • نوشتارها • گفتارها • بایگانی • تماس •