z

  صفحه نخست    نوشتارها    گفتارها    بایگانی    تماس 

 

ویژهی سیزده نوروز

 

دروغ اول آوریل یا سیزده نوروز!

در ایران، اولین نشریهای که دروغ اول آوریل را، دروغ سیزده نوروز کرد، روزنامهی نبرد خسرو اقبال بود که محمود تفضلی، جواد فاضل، حسن ارسنجانی، جهانگیر تفضلی، اسماعیل پوروالی و سه چهار تن دیگر بودند که شمارهی سیزده فروردین سال 1322 خورشیدی روزنامهی نبرد را یک پارچه به صورت دروغ درآوردند. مطلبی بسیار شنیدنی از ماهنامهی روزگار نو اردیبهشت 1370
بخش آغازین مطلب، نوشته
ی زنده یاد اسماعیل پوروالی سردبیر این نشریه است. و بقیه مطلب را عبدالمجید مجید فیاض، صاحب امتیاز روزنامهی هیرمند نقل کرده، که زمانی با یکدیگر همکاری داشتهاند.

***

قضیهی شوخی یا دروغ اول آوریل که در فرانسه به آن ماهی آوریل Poisson d’avril  میگویند و اول آوریل با یک روز اختلاف، مصادف با سیزده نوروز ما است، ماجرایی است که ریشهی آن از فرمانی آب میخورد که در حدود نیم قرن پیش، از طرف شارل نهم، پادشاه فرانسه صادر شده است. در واقع این پادشاه که فرزند هانری دوم و کاترین دومدیسی است، با آنکه چهارده سال به ظاهر سلطنت کرده ولی معروف است که جز اجرای اوامر مادر، به کار دیگری نپرداختهاست. یکی از این اوامر، موضوع تغییر آغاز سال بوده، از اول آوریل به اول ژانویه. یعنی از ماهی که مقارن عید پاک است – روز رستاخیز عیسی پس از به صلیب کشیدنش – به ماهی که متعاقب میلاد مسیح میآید و اگر روز نوئل یا کریسمس که برای تولد عیسی در نظر گرفته شده، در 25 دسامبر، ثابت است، روز عید پاک که اولین یکشنبهای است که از آغاز بهار متعاقب بدر کامل ماه (شب چهارده) فرا میرسد، ثابت نیست و بین 22 ماه مارس تا 25 آوریل جا بجا میشود.

این تغییر آغاز سال که عملأ ارج و منزلت روز اول  آوریل را به روز اول ژانویه منتقل کرده بود، آنچه برای روز اول آوریل، در مقابل آن همه بزن و بکوبها و عیدیها و هدایایی که قبلأ در چنین روزی رد و بدل میشد، بجا نهاد، چیزی درحد شوخی و مسخرگی و دست انداختن این روزی شد که با یک فرمان از اعتبار افتاده بود. ادامهی این شوخیها به تدریج تبدیل به این راه و رسم شد که مردم در چنین روزی با دروغهایی سر به سر هم بگذارند و به این دروغها نیز نام ماهی آوریل بدهند.

 

چرا ماهی آوریل؟!

از دید مردم زمین، در ماه آوریل، خورشید در منطقةالبروج (مسیر بیضیشکل حرکت انتقالی زمین که به دوازده قسمت شدهاست) از برج معروف به برج حوت به معنی ماهی درمی آید و وارد برج حمل به معنی برّه میشود.

این رسم پاگرفته، در میان مردم سابقهای شد برای روزنامههای قرون بعد و رادیو و تلویزیونهای سالهای اخیر  دنبال این سنت را بگیرند و گاهی این دروغگویی ها تا جایی پیش بروند که کفر همه را دربیاورند. چنان که رادیوی فرانس انتر در پاریس در دههی شصت در اوایل آوریل به شنوندگان خود خبر داده بود که یک هواپیمای گالاکسی که گنجایش هزارمسافر را دارد، قرار است در روز اول آوریل جماعتی را مجانی برای دو روز به نیویورک ببرد و برگرداند. کسانی که مایل به شرکت در قرعهکشی این مسافرت بیخرج هستند، باید از ساعت یازده صبح روز اول آوریل در زیر برج ایفل اجتماع کنند.

 در آن روز چند هزار نفری به عشق سفر به آمریکا در آنجا گردآمدند. وقتی در هوای توفانی آن روز، همه از دم مثل موش آبکشیده شدند، تازه فهمیدند که با دروغ اول آوریل سر و کار داشتهاند.

در پیوند با این مطلب:

نخستین دروغ

دروغ دوم

دروغ سوم

***

 

 

 
     
 

  صفحه نخست    نوشتارها    گفتارها    بایگانی    تماس