ويژهي سيزده نوروز
دروغ اول آوريل يا سيزده نوروز!
در
ايران، اولين نشريهاي که «دروغ اول آوريل» را، «دروغ سيزده نوروز» کرد، روزنامهي
«نبرد» خسرو اقبال بود که «محمود تفضلي»، «جواد فاضل»، «حسن ارسنجاني»، «جهانگير
تفضلي»، «اسماعيل پوروالي» و سه چهار تن ديگر بودند که شمارهي سيزده فروردين سال
1322 خورشيدي روزنامهي «نبرد» را يک پارچه به صورت دروغ درآوردند. مطلبي بسيار
شنيدني از ماهنامهي «روزگار نو» ارديبهشت 1370
بخش آغازين مطلب، نوشتهي زنده ياد «اسماعيل پوروالي» سردبير اين نشريه است. و بقيه
مطلب را «عبدالمجيد مجيد فياض»، صاحب امتياز روزنامهي «هيرمند» نقل کرده، که زماني
با يکديگر همکاري داشتهاند.
***
قضيهي شوخي يا دروغ اول آوريل که در فرانسه به آن «ماهي آوريل» Poisson d’avril ميگويند و اول آوريل با يک روز اختلاف، مصادف با سيزده نوروز ما است، ماجرايي است که ريشهي آن از فرماني آب ميخورد که در حدود نيم قرن پيش، از طرف «شارل نهم»، پادشاه فرانسه صادر شده است. در واقع اين پادشاه که فرزند «هانري دوم» و «کاترين دومديسي» است، با آنکه چهارده سال به ظاهر سلطنت کرده ولي معروف است که جز اجراي اوامر مادر، به کار ديگري نپرداختهاست. يکي از اين اوامر، موضوع تغيير آغاز سال بوده، از اول آوريل به اول ژانويه. يعني از ماهي که مقارن عيد پاک است – روز رستاخيز عيسي پس از به صليب کشيدنش – به ماهي که متعاقب ميلاد مسيح ميآيد و اگر روز نوئل يا کريسمس که براي تولد عيسي در نظر گرفته شده، در 25 دسامبر، ثابت است، روز عيد پاک که اولين يکشنبهاي است که از آغاز بهار متعاقب بدر کامل ماه (شب چهارده) فرا ميرسد، ثابت نيست و بين 22 ماه مارس تا 25 آوريل جا بجا ميشود.
اين تغيير آغاز سال که عملأ ارج و منزلت روز اول آوريل را به روز اول ژانويه منتقل کرده بود، آنچه براي روز اول آوريل، در مقابل آن همه بزن و بکوبها و عيديها و هدايايي که قبلأ در چنين روزي رد و بدل ميشد، بجا نهاد، چيزي درحد شوخي و مسخرگي و دست انداختن اين روزي شد که با يک فرمان از اعتبار افتاده بود. ادامهي اين شوخيها به تدريج تبديل به اين راه و رسم شد که مردم در چنين روزي با دروغهايي سر به سر هم بگذارند و به اين دروغها نيز نام «ماهي آوريل» بدهند.
چرا ماهي آوريل؟!
از ديد مردم زمين، در ماه آوريل، خورشيد در منطقةالبروج (مسير بيضيشکل حرکت انتقالي زمين که به دوازده قسمت شدهاست) از برج معروف به برج «حوت» به معني «ماهي» درمي آيد و وارد برج «حمل» به معني «برّه» ميشود.
اين رسم پاگرفته، در ميان مردم سابقهاي شد براي روزنامههاي قرون بعد و راديو و تلويزيونهاي سالهاي اخير که دنبال اين سنت را بگيرند و گاهي اين دروغگويي ها تا جايي پيش بروند که کفر همه را دربياورند. چنان که راديوي «فرانس انتر» در پاريس در دههي شصت در اوايل آوريل به شنوندگان خود خبر داده بود که يک هواپيماي «گالاکسي» که گنجايش هزارمسافر را دارد، قرار است در روز اول آوريل جماعتي را مجاني براي دو روز به نيويورک ببرد و برگرداند. کساني که مايل به شرکت در قرعهکشي اين مسافرت بيخرج هستند، بايد از ساعت يازده صبح روز اول آوريل در زير برج ايفل اجتماع کنند.
در آن روز چند هزار نفري به عشق سفر به آمريکا در آنجا گردآمدند. وقتي در هواي توفاني آن روز، همه از دم مثل موش آبکشيده شدند، تازه فهميدند که با دروغ اول آوريل سر و کار داشتهاند.
***
در پیوند با این
مطلب:
نخستین
دروغ
دروغ دوم
دروغ سوم
• صفحه نخست • نوشتارها • گفتارها • بایگانی • تماس •