صفحه نخست    نوشتارها    گفتارها    بایگانی    تماس 

 

بزرگداشت روز مادر در «سوئد»

Anna Jarvis

سنت بزرگداشت روز مادر در «سوئد»، به تاریخ آخرین یکشنبهی ماه مه موکول شدهاست. بزرگداشت چنین روزی فقط به مادرانی که در قید حیات هستند، اختصاص نیافته بلکه در این روز مردم با شاخهها و گلدانهای گل بر مزار مردگان خود حاضر میشوند و آنجا را گلکاری و تزئین میکنند. بهویژه آنان که مادر و یا مادر بزرگی را از دست دادهاند.

با این که احترام و عشق به مادر پدیدهای جهانی است و همه بر بزرگداشت آن باوری عمیق دارند، اما در کشورهای گوناگون، روزهای ویژهای به آن اختصاص داده شده که معمولا با پدیده و یا یادبود دیگری در پیوند است.

 در «دانمارک»، بزرگداشت روز مادر را در دومین یکشنبهی ماه مه برگزار میکنند. در کشور «نروژ»، در دومین یکشنبهی ماه فوریه، در «انگلستان»، سه یکشنبه، پیش از عید «پاک» و در «سوئد»، آخرین یکشنبه در ماه مه.

 کهنترین سند و نوشتهای که در حال حاضر در مورد برگزاری بزرگداشت روز مادر در دست است، به عهد باستان و کشور «یونان» قدیم برمیگردد. حدود 250 سال پیش ار میلاد مسیح، یونانیهای دورهی باستان همراه با جشن بهاری، برای خدای مادر به نام «Rhea » ، جشنی بر پا میداشته اند. همچنان که رومیها برای خدای مادر و یا مادر خدایان روم، به نام «Kybele» این مراسم را برگزار میکرده اند.

در فرهنگ انگلوساکسون، در سدهی هفدهی میلادی، روزی بهعنوان روز بزرگداشت مادر وجود داشتهاست. در چنین روزی، افرادی که دور از خانه و کاشانهی خود میزیستهاند، یا به عنوان کارگر، دانشجو، پیشهور و یا خدمتگزار در نقطهی دیگری زندگی میکردهاند، در این روز مرخصی میگرفته تا به دیدار دیار و خانوادهی خود بروند. رسم بر این بوده که برای مادر هدیهای میخریدهاند و با شیرینی و گاه غذای مخصوص از او پذیرایی میکردهاند.اجرای مراسم چنین روزی معمولاً در کلیسا انجام میشده است.

 

چرا روز مادر را جشن مي‌گيرند؟

برگزاري روز مادر در اروپا، ريشه در تاريخچه‌ي آمريکايي اين سنت دارد. بنيان‌گذار اين روز، خانم آموزگاري است آمريکايي به نام  Anna Jarvis،  (1864- 1948) است که در سال 1907 يا 1908 در «فيلادلفيا» اجازه يافت تا مراسم ويژه‌اي را در کليسا براي مادر خود که او نيز کشيش‌زاده بوده و در کليسا تدريس مي‌کرده، اجرا کند.

Anna Jarvis به هزينه‌ي خود تمام کليسا را پر از گلهاي ميخک سفيد کرده بود. زماني که مراسم نيايش در کليسا به پايان رسيد، او به تمام شرکت‌کنندگان در آنجا گل ميخک سفيدي به رسم سپاس، هديه داد. از آن به بعد، اين گل به چنين روزي اختصاص داده شد. اما بعدها میخک‌های رنگي جاي آن را گرفتند و ميخک سفيد تنها در مراسم درگذشت مادر مورد استفاده قرار گرفت.

همان سال، مراسم بزرگداشت روز مادر در تمام آمريکا و حتي کشورهايي چون «مکزيک»، «کانادا»، «چين»، «ژاپن»، «آمريکاي جنوبي» و «آفريقا» برگزار شد. رئيس جمهور آمريکا W.Wilson، در سال 1914، تاريخ برگزاري اين مراسم را، دومين يک‌شنبه‌ي ماه مه، تعيين کرد.

سوئد جزو اولين کشورهايي بوده که از برگزاري چنين روزي استقبال کرده است. در اينجا نيز تاريخ اين روز توسطCecillia Bååth Holmberg ، که در انجمن‌هاي فرهنگي ، فرد فعالي بود، تغيير کرد. او با تشکيل کميته‌اي، مسئله‌ي تغيير تاريخ روز مادر را به رسانه‌ها کشاند و با پشتيباني کشيش‌ها، آموزگاران و انجمن‌هاي گوناگون، زمان برگزاري آن را به آخرين يک‌شنبه‌ي ماه مه تغيير داد.

دليل اين امر آن بود که طبيعت زيباي سوئد بتواند از خواب زمستاني بيدار شود و جان دوباره اي در پيکرش بدمد. اين تاريخ، مناسب‌ترين زمان براي برگزاري اين مراسم، بيرون از محيط خانه بوده است. نکته‌ي مهم در اين بزرگداشت آن بوده که مردم پرچم ملي کشور را در خانه هاي خود برمي‌افراشته‌اند. درسال 1919 ميلادي که برگزاري اين مراسم به خواست و پيشنهاد Cecillia به آخرين يکشنبه‌ي ماه مه انتقال پيدا کرد، هنوز مردم نمي‌دانستند که اين روز را چگونه برگزار کنند.

برگزاری روز مادر در اروپا، ریشه در تاریخچهی آمریکایی این سنت دارد. بنیانگذار این روز، خانم آموزگاری است آمریکایی به نام  Anna Jarvis،  (1864- 1948) است که در سال 1907 یا 1908 در «فیلادلفیا» اجازه یافت تا مراسم ویژهای را در کلیسا برای مادر خود که او نیز کشیشزاده بوده و در کلیسا تدریس میکرده، اجرا کند.

Anna Jarvis به هزینهی خود تمام کلیسا را پر از گلهای میخک سفید کرده بود. زمانی که مراسم نیایش در کلیسا به پایان رسید، او به تمام شرکتکنندگان در آنجا گل میخک سفیدی به رسم سپاس، هدیه داد. از آن به بعد، این گل به چنین روزی اختصاص داده شد. اما بعدها میخکهای رنگی جای آن را گرفتند و میخک سفید تنها در مراسم درگذشت مادر مورد استفاده قرار گرفت.

همان سال، مراسم بزرگداشت روز مادر در تمام آمریکا و حتی کشورهایی چون «مکزیک»، «کانادا»، «چین»، «ژاپن»، «آمریکای جنوبی» و «آفریقا» برگزار شد. رئیس جمهور آمریکا W.Wilson، در سال 1914، تاریخ برگزاری این مراسم را، دومین یکشنبهی ماه مه، تعیین کرد.

سوئد جزو اولین کشورهایی بوده که از برگزاری چنین روزی استقبال کرده است. در اینجا نیز تاریخ این روز توسطCecillia Bååth Holmberg ، که در انجمنهای فرهنگی ، فرد فعالی بود، تغییر کرد. او با تشکیل کمیتهای، مسئلهی تغییر تاریخ روز مادر را به رسانهها کشاند و با پشتیبانی کشیشها، آموزگاران و انجمنهای گوناگون، زمان برگزاری آن را به آخرین یکشنبهی ماه مه تغییر داد.

دلیل این امر آن بود که طبیعت زیبای سوئد بتواند از خواب زمستانی بیدار شود و جان دوباره ای در پیکرش بدمد. این تاریخ، مناسبترین زمان برای برگزاری این مراسم، بیرون از محیط خانه بوده است. نکتهی مهم در این بزرگداشت آن بوده که مردم پرچم ملی کشور را در خانه های خود برمیافراشتهاند. درسال 1919 میلادی که برگزاری این مراسم به خواست و پیشنهاد Cecillia به آخرین یکشنبهی ماه مه انتقال پیدا کرد، هنوز مردم نمیدانستند که این روز را چگونه برگزار کنند.

در دفترچهی کوچکی که به همین مناسبت و در جهت برگزاری این روز تهیه و منتشر شده است، به عنوان پیشنهاد، نکاتی را یادآور شده و از جمله توجه به این موارد را ضروری دانسته اند:

- پرچم سوئد در این روز در حیاط خانه ها به اهتزاز درآید.
- فرزندان هر خانواده  صبح زود با سرود و ترانه بر بالین مادر و به دیدار او بروند.
- پیش از آن
که مادر، صبح زود بستر را ترک کند، از او با قهوه، صبحانه و شیرینی ،      پذیرایی شود.
- در سینی صبحانه که بر بالین او آورده می
شود، گل و هدیهای نیز گذاشته شود.
- در این روز، هنگام صرف قهوه در بعد از ظهر و یا وقت شام، پدر نیز رسماً از زحمات مادر سپاسگزاری کند.
- در چنین روزی باید تلاش شود که مادر از انجام کارهای خانه دست کم برای یک روز معاف باشد و به جای او فرزندان خانواده، انجام کارهای خانه را به
عهده گیرند

البته برای مادرانی که امروزه در بیرون از محیط خانه کار میکنند، چنین تفکری بسیار مطبوع است . اما به خاطر داشته باشیم که بیشتر مادران، در آن زمان خانهدار بودند و تمام بار انجام کارهای خانه و پرستاری از فرزندان بر دوش آنها بود. برای آنان نیز معاف بودن از کار، حتی برای یک روز می توانست بسار دلچسب باشد. کار آنها در خانه، هرگز شامل گرفتن مرخصی و استراحت نمیشد. اگر در چنین خانوادهای، پدر و فرزندان دلسوز، او را همراهی و کمک نمیکردند، انجام کارهای روزانه طاقت فرسا میشد.
فرزندانی که به دلایلی دور از محیط خانه و زادگاه خود بودند، با نامه، تلگراف، تلفن و یا فرستادن کارت، از مادر خود سپاسگزاری و قدردانی می
کردند.

در بایگانی ویژهی موزهی کشورهای اسکاندیناوی، شرححالی مربوط به سال  1919  و منطقهی «Småland » باقی مانده که توسط دختری با نام«Gertrud»، در چگونگی برگزاری این روز نوشته شده است. مضمون آن نوشته این است که او صبح بسیار زود برای چیدن گلهای تازهی صبحگاهی، خانه را ترک میکرده تا دستهگلی مناسب برای مادر فراهم آورد. در این فاصله، پدر نیز سینی صبحانه را آماده میساخته تا همراه با این دسته گل، بر بالین مادر حاضر شوند. در طول روز نیز او از انجام هرگونه کاری معاف بوده و به استراحت میپرداختهاست. روز مادر، روز آزادی او از کار سخت روزانه بودهاست. سنت دیگر در چنین روزی، رفتن بر سر مزار و آرامگاه مادرها و مادر بزرگهایی بوده که دیگر حضور نداشته اند تا از آنها قدردانی شود.

 

Anna Jarvis، بنیانگذار چنین روزی در سال 1948 درگذشت. او از بهره گیریهای تجاری جهانی شدن روز مادر نه تنها خشنود نبود بلکه خود را بسیار سرخورده احساس میکرد. او به این سرخوردگی در زمان حیات خود  نیز اشاره کرده بود. باور و هدف او بر این بود که عمیقاً و آنگونه که شایستهی مادر است از او قدردانی شود. اما پس از مدت کوتاهی بیش از همه، شرکتهای صنعتی و تجاری با فرستادن کالاهای گوناگون جهت این روز، شکل تجاری به آن دادند و ماهیت برگزاری چنین روزی کاملاً دگرگون شد. فروش کارت، هدیههای مختلف، تولید کیکهای رنگارنگ با رنگ و مزههای مختلف و انبوه دستههای گل، به شکل آشکاری جنبهی تجاری این امر را برجسته کرد و اهمیت بنیادین این روز را دگرگون ساخت. 

و اما در کشورهای غیر دمکرات، نامگذاری روز مادر و برگزاری مراسم ویژه برای او، به طور عمده، در خدمت تقویت خاندان قدرت بوده است. هر چند مردم بی توجه به این ویژگی، این روز را بهانهای قرار میدهند تا به شکلهای گوناگون از مادران خود، در حد توان و آگاهی خویش، کم یا زیاد قدردانی کنند.

در این که وجود مادر عزیز و بزرگداشت چنین روزی شایسته است، در آن تردیدی نیست. مهم این است که هر کس به سبک و شیوه‌‌ی خود آن را به جای آورد.

 

 

 
     
 

  صفحه نخست    نوشتارها    گفتارها    بایگانی    تماس