Untitled Document


• صفحه نخست • نوشتارها • گفتارها • بایگانی • تماس •
	سروده‌هاي نوروزي اشعاري که در اين بخش مي‌آيد، سروده‌هايي است در باره‌ي نوروز، از گذشته تا امروز. شعراي ديرين باسبک کهن و شعراي معاصر با شيوه‌ي سرايش نوين. موضوع اساسي اين اشعار، «نوروز» و «بهار» است. * کولي‌واره سيمين بهبهاني ســـوار خواهـــد آمد، ســــــــراي رُفت‌و‌رو کن کلوچــــه بــــر سبدنه، شـــراب درسبـــو کن زشست‌و شـــوي باران، صفــاي گل فـــزون‌تر کنار چشمه بنشين، نشاط شست‌و شو کن جليقـــــه‌ي زري را زجامــــــه‌دان بــــــــرآور گَرَش رسيده زخمي، به‌چيرگي رفو کن ز پول زر، به گردن ببند طوقي؛ اما به سيم تو نيرزد، قياس با گلوکن به هفت رنگ شايان، يکي پري بياراي ز چارقـــد، نمايان دو زلف از دو ســـو کن ز گوشه‌ي خموشي، سه‌تار کهنه برکش ســـرودي از جواني بـــه پرده جستجو کن چـــه بود آن ترانــــه؟ بلي، بـــــــه يادم آمد: تـــــرانه‌ي «زدستم گلي بگيـــــــر و بو کن...» سکوت سهمگيــــــن را ازين ســـــــرا بتـــــاران بخــــوان، برقص، آري، بخنـــــد و هاي و هو کن ســـــوار چون درآيــــــد در آستــــــــان خانــــــــه گلــــــــي بچيــن و، با دل، نثــــــــــــار پاي او کن ســـــــوار در ســــــرايت، شبي بــــــــه روز آرد دهــــــد به هرچه فرمان، سر از ادب فروکن! سحر که حکم قاضي رود به سنگسارت، نماز عاشقي را با خون دل وضو کن... * جامه‌ي عيد سيمين بهبهاني سرخوش و خندان زجا برخاستم خانــــه را همچــون گلي آراستم شمع‌هاي رنگ رنگ افــــــروختم عود و اسپند اندر آتش سوختم جـــلوه‌دادم هـــر کجا را با گلي نرگسي يا ميخکي يا سنبلي کودکم آمد به بر خواندم ورا جامه هاي تازه پوشاندم ورا شادمان رو جانب برزن نهاد تا بداند عيد، ياران را چه داد ساعتي بگذشت و بازآمد ز در همچو طوطي قصه‌ساز آمد ز در گفت: «مادر! جامه‌ام چرکين شده «قيــــرگون از لکــــــــه‌هاي کين شده «بس که بر او چشم حسرت خيره شد «رونقش بشکست و رنگش تيــــره شد «هـــــر نگاه کينه کـــــز چشمي گسست «لکـــه‌اي شــــــــد روي دامانــــم نشست «از حسد هــــــــرکس شــــراري بــــرفروخت «زان شـــرر يک گوشـــه از اين جامه سوخت «مانــــد بــــــر اين جامــــــه، نقش چشمشان «کينـــــه و انــــدوه و قهـــــر و خشمشــــــــتتان» گفتمش: «اين گفتـــــه جــــــــز پنـــــدار نيست» گفت:«مـــــــادر! ديـــــــــده‌ات بيــــــــــــدار نيست «جامـــــه را تنها نــــه، جان فرســـــــــوده شــد «بس کــــه با چشمان حسرت ســــــوده شــد «از چـــه رو خـــواهي کــــه من با جامـــــه‌اي «افکنـــــــــم در بــــــــرزني، هنگامـــــــــه‌اي «جلـــــوه در اين جامــــــه آخــــر چون کنم «کز حســــد در جـــام خلقي خـــون کنم «شـــــرمم آيد من چنين مست غـــــــرور «ديگــــران چــــــون شاخه‌ي پاييز، عـــور «همچــــو ماهي کش نباشد هاله‌اي «يا چـــوشمعــــي کــــو ندارد لاله‌اي «بر تنـــم اين پيرهن ناپاک شـــــــد «چون دل غمديدگان صد چاک شـد «يا مـرا عريان، چـــــو عريانان بساز «يا لباسي هـــــــم پي آنان بساز» اين سخن گفت و در آغوشــم فتاد کاکلش آشفت و بر دوشـــــــم فتاد اشک من با اشک او آميخت، نــرم بوسه‌هايم بـــر لبانش ريخت، نــرم گفتمش: «آنان که مال اندوختنـــــد «از تو کاش اين نکته مي‌آموختنــــد «کاخشان هـــــرچند نغز و پُربهاست «نقش ديوارش زخشم چشمهاست «گــــر شـــرابي در گلوشان ريختــــه «حســـرت خلقي بــــدان آميختـــــه «شــــاد زي، اي ــودک شيــرين من «اي رخت باغ و گـــل و نســرين من! «از خــــــدا خواهــــم برومندت کنــــد «ســــــربلنـــد و آبرومنــــــــدت کنــــد «ليک چون سرسبز شمشادت شود «خـــود مبـــــادا نـــرمي از يادت شود «گـــــر ترا روزي فلک سرپنجـــــــه داد «کس زنيــــــرويت مبـــــادا رنجه باد!» * نوروز پروين اعتصامي سپيـــــده‌دم، نسيمي روح پــــــــــرور وزيــــــد و کـــــــــرد گيتي را معنبـــــــر تـــو پنــــــداري زفـــــروردين و خــرداد بـــــــه باغ و راغ، بُــــــد پيغـــــــام‌آور به رخسار و به تن، مشاطه کــــردار عـروســـان چمـــن را بست زيــور گرفت از پاي، بندِ سرو و شمشاد سترد از چهره، گرد بيد و عرعر ز گــــوهر ريزي ابر بهـــــــــار بسيط خـــــاک شـــد پر لؤلؤ تــــر مبـــــــارکبـاد گـــــويان، درفکندنـد درختـــان را بــــه تارک، سبـــــــز چــــادر نمــــــاند انـــدر چمن يک شــاخ کـــــان را نپـــــــوشاندنـــد رنگين حُلــــــــه در بـــــر زبس بشکفت گــــوناگـــــون شکوفــــــه هــــوا گرديـــــد مشکيــــــن و معطـــــــر بسي شـــــد، بر فــــراز شاخســـــاران زمــــــرّد، همســـــــر ياقوتِ احمـــــــر به تن پوشيد، گــل استبرق ســـــــرخ بــــه بر بنهـــاد نـــــــرگس، افســـر زر بهـــــاري‌لعبتان، آراستـــــــــه چهـــر بــــــه کـــردار پريــــــــرويان کشمــــر چمن، با سوسن و ريحــــان منقش زمين، چون صحف انگليون مصـــور در اوج آسمان، خـورشيد رخشان گهي پيــــدا و ديگــر گه مضمّــــر فلک، از پست‌راييهــــا مبــــرا جهـــــان زآلوده ‌کاريها مطهر * تهنيت صبا حافظ صبا به تهنيت پير مي فروش آمد که موسم طرب و عيش و ناز و نوش آمد هوا مسيح نفس گشت و خاک، نافه‌گشاي درخت سبـــز شــــد و مرغ در خـــــــــروش آمد تنــــــور لاله چنان بــــــرفــــــروخت باد بهـــــــار که غنچه غرق عرق گشت و گل به جوش آمد به گوش هوش نيوش از من و به عشرت کوش کــه اين سخن، سحر از هاتفم به گوش آمد چه جاي صحبت نامحرم است مجلس انس سر پياله بپوشان که خرقه‌پوش آمد * بهار و گل حافظ بهار و گل طرب‌انگيز گشت و توبه‌شکن به شادي رخ گـــل، بيخ غــــم ز دل برکن رسيــــد باد صبا، غنچــــــــه در هــــــواداري ز خــــود برون شــد و بر خود دريـــد پيراهن طـــريق صدق بيامـــــوز از آب صــــــافي دل بــــــه راستي طلب آزادگــــي ز ســـــرو چمن ز دستبــــرد صبا گــــــرد گــــل کــــلاله نگـــــــر شکنـــج گيسوي سنبل ببين به روي سمن عروس غنچه رسيد از حرم به طالع سعد به عينه دل و دين مي‌برد به وجه حسن سفيـــــــــــر بلبل شوريده و نفير هزار براي وصل گـــل آمد برون ز بيت حـــزن حديث صحبت خوبان و جام باده بگو به قول حافظ و فتوي پير صاحب فن * رسيد مژده حافظ رسيد مژده که آمد بهار و سبزه دميد وظيفه گر برسد مصرفش گل است و نبيد صفيــر مرغ برآمــــد، بط شـــــراب کجاست فغان فتـــاد بـــه بلبل، نقاب گــل که کشيد زميــوه‌هــــاي بهشتي چــــه ذوق دريابــــــد هـر آن که سيب زنخــدان شاهــدي نگـــزيد مکن ز غصــه شکــايت که در طريق طلب به راحتي نرسيد آن که زحمتي نکشيد ز روي ساقي مهوش گلي بچين امروز که گرد عارض بستان خط بنفشه دميد چنان کرشمـــه‌ي ساقي دلم زدست ببرد که با کسي دگرم نيست برگ گفت وشنيد من اين مرقع رنگين چــو گل بخواهم سوخت کــه پير باده‌فـــــروشش به جرعه اي نخريد بهــــار مي‌گــــذرد دادگستـــــــرا دريــــــاب که رفت موسم و حافظ هنوز مي نچشيد * نوروز شاعر قا‌آني عيــــد شد ساقي بيا در گردش آور جــــام را پشت پا زن دور چــــرخ و گــــــردش ايــــام را سين ساغر بس بود اي يار ما را روز عيد گو نباشد هفت‌سين، رندان دردآشام را خلق را بر لب حديث جامــه‌ي نو هست و من از شـــراب کهنـــه مي‌خــواهم لبالب جـــام را هر کسي شکر نهد بر خوان و برخواند دعا من زلعل شکـــــرينت طالبـــم دشنــــام را هرکسي را هست سيم و دانه‌ي گندم به دست مايلم من دانـــــه‌ي خال تــــو سيــــم‌انــــــدام را سير بر خوان است مردم را و من از عمر سير بي‌دلارامي کــــه بـــــرده‌ست از دلــــم آرام را پستـــه و بــــادام، نقل روز نـــــوروز است و من با لب و چشمت نخواهــــم پسته و بــــــادام را عود اندر عيد مي‌سوزد و من نالان چو عود بي‌بتي کـــــز خال هنـــدو، ره زند اسلام را يکــدگر را خلق مي‌بوسند و من زين غم هلاک کــــز چه بوسد ديگري آن شوخ شيرين‌کــام را؟ سرکه بر دستار خوان خلق و همچون سرکه دوست مي‌کنـــــــد با مـــــا تـــــرش، رنگيــــن‌رخ گلفـــــام را * نوروز خيام برچهــــره‌ي گل نسيم نـــــوروز خـــــوش است در صحن چمــــن روي دل‌افروز خـــــــوش است از دي که گذشت هرچه گويي خــــوش نيست خوش باش و ز دي مگو که امروز خــوش است * روزي‌ست خوش و هوا نه گرم است و نه سرد ابـــــــــر از رخ گلـــــزار همــــي‌شويــــــد گــــرد بلبـــــــــل بـــــــــــــه زبان پهلوي با گـــــــل زرد فــــــــرياد همي زند کـــــــه: مي‌بايــد خـــــورد * چــــــون لاله به نــــوروز قـــدح گيـــــر به دست با لاله رخـــــــــي اگـــــر تــــــرا فــــرصت هست مي نـــــــوش بـــه خـــرمي، که اين چرخ کبـود ناگــــــاه تــــــــرا چـــو خــــــاک گردانـــــد پست * چــــون ابــــر بـــه نـــــوروز رخ لالــــه بشست برخيـــــــز و به جـــــــام باده کن عــزم درست کــــاين سبزه کــــــه امروز تماشاگــــه توست فـــــردا همـــــه از خاک تـــو برخواهــــد رست * بوي بهار آمد فرّخي بهـــــــار آمد من و هر روز نــــو ‌باغي و نــــو ‌جايي به گشتن هر زمان عزمي، به بودن هر زمان رايي قدح پـــــــر باده‌ي رنگين بــــــه دست باده پيمايي چــو مرغ از گل به گل هر ساعتي ديگر تماشايي نگـــاري با من و رويي نـــــه رويي بلکــــــه ديبايي ازين خوشي، ازين کشي ازين در کـــــار زيبـــايي خــــردمندي که از رايــــم خبــــــر دارد بـــه ايمايي غــــــزلگويي که مـــرغان را به بانگ آرد بـــه آوايي من و چنگي و آن دلبـــر که او را نيست همتـــايي نگـــارا بوستان اکنـــون نداني کز چـــه‌سان باشد گشاده آسمان ديدستي اندر شب؟ چنــان باشد ازين سو نسترن باشد، از آن ســو ارغــوان باشد بهشتي در ميــان باشد، بهـــاري بر کـــران باشد درختــــان را همه پوشش، پرنـــد و پرنيــان باشد هـــواي بوستان همچون هـــواي دوستــان باشد بيــا در بـوستان چـــونان‌که رسم باستـــان باشد تو ســـروي و گلي و ســرو و گل در بوستان باشد ز باغ اي باغبــــان، ما را همي بـــوي بهــار آيد کليــد باغ، ما را ده، کــه فــــردامان به کـــار آيد کليــد باغ را فــــــردا هــــزاران خـــواستـــــار آيد تـو لختي صبر کن، چندانکه قمري بر چنـــار آيد چـــو انــــدر باغ تو، بلبل بــــه ديــــدار بهـــار آيد تـــو را مهمان ناخوانـــــده به روزي صدهــزار آيد کنون گر گلبني را پنج و شش گل در شمار آيد چنان داني که هـر کس را همي زو بوي يار آيد نبيني باغ را کـــز گل چگونه خوب و دلبـــر شد نبيني داغ را کـــز لاله چون زيبا و درخــــور شد جهان چـون خانه‌ي پر بت شد و نوروز بتگر شد گــوزن از لالـه انـــدر دشت با بالين و بستر شد زهــر بيغولــه‌ و باغي، نـــواي مطــــربي بــرشد دگـــر بايد شدن مـــا را، کنون کـــافاق ديگر شد همي گفتـــم که کي باشد که خرم روزگار آيد جهان از ســر جوان گردد، بهــــار غمگسار آيد بهـــار غمگسار آيـــدکه هـــر کس را به کار آيد بهـــاري کانــدر او هـــر روز مي را خواستار آيد ز هـــر بادي که برخيـــزد کنون بوي بهـــــار آيد کنون مــــا را ز باد بامـــــدادي بــــوي يــــار آيد چــــو روي کودکـــان ما، درخت گل به بــــار آيد نگـــار لالــــه‌رخ با ما بـــــه خــــرم روزگـــــار آيد * نوروز سعدي بــــــرآمـــــد باد صبـــــــح و بـــــوي نـــــوروز بــــه کـــــام دوستــــــــــان و بخت پيــــــروز مبـــــارک بادت اين ســــال و همــه ســـال همــــــــايــــــون بادت اين روز و همــــه روز چـــــــــو آتش در درخت افکنـــــــــد گلنـــار دگــــــــر منقــــــل منــــــه، آتش ميفـــــروز چــو نرگس چشم بخت از خواب برخاست حســــد گــــو دشمنـــان را ديــــده بـــردوز بهــــــاري خــــرمست اي گـــــل کجـــــايي کــــه بيني بلبـــــلان را نالــــــه و ســـــــوز جهــــان بي ما بسي بـــــودست و باشــد بــــــرادر جــــــز نکـــــو نامــــــي مينــــــدوز نکــــــويي کن کـــــه دولت بينــــي از بخت مبـــــــر فـــــــرمان بــــدگـــــــوي بدآمــــــوز منــــــه دل بــــر ســـــراي عمــــر، سعــدي کـــــه بر گنبـــــــد نخــــواهد مانـــد اين گوز دريغـــــا عيش اگـــــر مــــرگــــش نبـــــودي دريـــــــغ آهـــــو اگــــــر بگـــــذاشتي يــــوز بهار صوفيان سعدي درخت غنچــــه بـــرآورد و بلبـــلان مستنـــــد جهان جوان شد و ياران به عيش بنشستند کسان که در رمضان چنگ و ني شکستندي نسيم گــــل بشنيديد و تــــوبـــه بشکستند بساط سبزه لگــــدکوب شـــد به پاي نشاط زبسکــــه عــارف و عامي به رقص برجستند بـــه در نمـــي‌رود از خانقــــه يکي هشيــــار کــــه پيش شحنه بگويد که صوفيان مستند *

	• صفحه نخست • نوشتارها • گفتارها • بایگانی • تماس •