صفحه نخست    نوشتارها    گفتارها    بایگانی    تماس 

 
 
 

 

بزرگداشت شیخ فریدالدّین عطار نیشابوری

25 فروردین

 

به مناسبت روز ۲۵ فروردین ماه که در تقویم رسمی کشور به نام روز شیخ فریدالدّین عطار نیشابوری نامگذاری شده‌است.

فریدالدّین عطار کدکنی نیشابوری، شاعر و عارف نامآور قرن ششم و آغاز قرن هفتم است. ولادتش درسال 538 و به قولی 513 و به روایتی 512 است. دولتشاه سمرقندی محل ولادتش را شادیاخ، از توابع نیشابور میداند که محل بازسازی شدهی نیشابور قدیم است. پس از حملهی غزان در سال 548، شهر تاریخی نیشابور ویران شد که بعد ها  شادیاخ جای آن را گرفت. اما بار دیگر این شهر در تاخت و تازهای وحشیانهی مغول نابود شد و این شهر، باردیگر در محل قدیم و اولیهی خود بنا گردید.  

ادامه مطلب>>>

 

 

نخستين دروغ سیزده

نخستین دروغ سیزده نوروز که ما در هیرمند به کار گرفتیم، احتمالأ در سال 1338 به چاپ رسید. در آن سال‌ها ما، در مشهد یک شخصیت جالب و دوست‌داشتنی  داشتیم که یک استوار نیروی هوایی، از تیپ هاردی، همبازی لورل بود. قدی بلندتر از او و پوست و گوشتی ملایم‌تر و اخلاقی خوش و طبعی شوخ داشت. برخوردهایش صادقانه و باصفا بود. از کسانی که برغم او آقاصفت بودند، بی‌ریا مطالبه‌ی پول می‌کرد و هر چه به او می‌دادند، می‌گرفت و به قول خودش خرج بچه هایش که چند بار دوقلو به دنیا آمده بودند اختصاص می‌داد. اما بلافاصله برای جبران این محبت برایشان سیگار، ورق بازی، مشروب، که به مناسبت شغل خود و ارتباط با مستشاران آمریکایی نیروی هوایی تهیه‌اش برای او آسان بود، می‌آورد و معمولأ ضرر می‌کرد و غالبأ وجوهی را که با یک سلام نظامی و یا حرکت دوستانه از این و یا آن به او می‌رسید، بین کسانی که از خودش مستحق‌تر بودند، تقسیم می‌کرد.

 

ادامه مطلب>>>

ویژهی سیزده نوروز

 

دروغ اول آوریل یا سیزده نوروز!

در ایران، اولین نشریهای که دروغ اول آوریل را، دروغ سیزده نوروز کرد، روزنامهی نبرد خسرو اقبال بود که محمود تفضلی، جواد فاضل، حسن ارسنجانی، جهانگیر تفضلی، اسماعیل پوروالی و سه چهار تن دیگر بودند که شمارهی سیزده فروردین سال 1322 خورشیدی روزنامهی نبرد را یک پارچه به صورت دروغ درآوردند. مطلبی بسیار شنیدنی از ماهنامهی روزگار نو اردیبهشت 1370
بخش آغازین مطلب، نوشته
ی زنده یاد اسماعیل پوروالی سردبیر این نشریه است. و بقیه مطلب را عبدالمجید مجید فیاض، صاحب امتیاز روزنامهی هیرمند نقل کرده، که زمانی با یکدیگر همکاری داشتهاند.

 

ادامه مطلب>>>

نوروز، یکی از نشانه‌های ملیت ماست

 

بخش شنیداری نوشته‌ی دکتر پرویز ناتل خانلری در باره‌ی نوروز را بشنوید

 

 

دکتر پرویز ناتل خانلری این مقاله‌ی زیبا، دلنشین و در عین‌حال کوتاه را بیش از نیم‌قرن پیش نگاشته‌است که امروز نیز همچنان زیبا و دلنشین و به‌ اندیشه ‌وادارنده ‌است.

                                     آمد بهار خرم و آورد خرمی           وز فرّ نوبهار شد آراسته زمی

نوروز اگر چه روز نو سال است، روز کهنه‌ی قرنهاست. پیری فرتوت است که سالی یک بار جامه‌ی جوانی می‌پوشد تا به شکرانه‌ی آن که روزگاری چنین دراز بسر برده و با این همه دَم‌سردی زمانه تاب آورده‌است، چند روزی شادی کند. از اینجاست که شکوه پیران و نشاط جوانان در اوست.

 

ادامه مطلب>>>

 

بخوان به نام گل سرخ، در صحاری شب، 
كه باغ ها همه بیدار و بارور گردند
 


 

نوروز ۱۳۸۸ آلبوم به نام گل سرخ آنچنان به دلم نشسته بود که میکسی از شعر و ترانه را برای برنامه‌ای آماده کردم. شعر دیباچه از شاعر گرانقدر معاصر، شفیعی کدکنی، موسیقی گروه دستان و حضور سالار عقیلی و حمید متبسم.  

از شاخصه‌های بارز این آلبوم که این اثر را برجسته ساخته، علاوه بر آنچه ذکر شد، بهره‌گیری از ساز هندی‌الاصل سیتار به زیباترین شکل و ساز زورخانه در قطعه‌ی پایانی این اثر است. به جای هرگونه کارت تبریک نوروزی به این اثر زیبا گوش دهید.

 

ادامه مطلب>>>

ناگفتههایی از زندگی پروین اعتصامی
و
نامه
های او

بیست و پنجم اسفند ماه، زادروز پروین اعتصامی شاعر معاصر ایرانی است .  
نوشته
ای که از نظر شما میگذرد برگرفته از مقالهی بسیار پژوهشگرانه و عمیقی است از دکتر جلال متینی که آن را در  سال 1380 در فصلنامهی ایرانشناسی با عنوان نامههای پروین اعتصامی و چند نکته در بارهی دیوان شعر و زندگانی وی، منتشر ساختهاست. پروین اعتصامی از شاعرانی است که با وجود زندگی بسیار کوتاه و آرام خود، اشعاری سروده است که بازتاب دو گونه دیدگاه را میتوان در آنها آشکارا دید. دیدگاه اول، همان دیدگاه زنانه است که کاملا طبیعی جلوه میکند اما دیدگاه دوم دیدگاه مردانه و بخصوص مردانهای است که رنگ و بوی اخلاقیات عرفانی در آن برجستگی چشمگیری دارد.

 نامههای پروین که در این نوشته به همت دکتر متینی منتشر شده، دنیای بسیار ساده و صمیمی این شاعر را به نمایش میگذارد. مهمتر از همه آنکه مکاتبات او با مهکامه محصص، نشانگر آنست که پروین در مجموع، معاشرت گسترده و متنوعی نداشته است. اما وقتی که شعر وی را میخوانیم میتوانیم ببینیم که چگونه از خانه به محیط اداره و از محیط اداره، چگونه سر از دادگاه و محیطهای مردانهی دیگر در میآورد تا از یکسو رنج زن را به نمایش بگذارد و از طرف دیگر، ارزش کار و شخصیت وی را به همگان بنمایاند.

 

ادامه مطلب>>>

یادمان مهدی اخوان ثالث، م.امید

بنا بر آنچه گفته شده، از جمله به گفته دکتر شفیعی کدکنی، زادروز مهدی اخوان ثالث مصادف است با اوایل اسفند ماه. به یاد این ادیب و شاعر بزرگ معاصر، ویژه نامه‌ای از او را در سایت در سایه روشن کلام بخوانید

***

رندی از تبار خیام  و ادیبی توانا و آشنا به زبان و ادب سنتی خراسان که پیوند و مهری شگفت به ادب کهن ایران داشت. توانایی او در شعر و ادب و نقد و بررسی بسیار برجسته است. شعرش ترکیبی از شعر کهن و سبک نیمایی است. خودش می‌گفت: می‌کوشم اعصاب و رگ و ریشه‌های سالم و درست زبانی پاکیزه و مجهز به امکانات قدیم را به احساسات و عواطف امروز پیوند دهم. یا شاید کوشیده باشم از خراسان دیروز به مازندران امروز برسم

اخوان این شاعر و ادیب توانا در تمام دوران حیات شاعرانه‌ی خود به‌دور از هرگونه آرامش و رفاه زیست و نیز بی هیچ آرامگاه و مقبره‌ای درخور، تن به خاک سپرد و به حق که در وطن خویش غریب مرد. اما دست کم یک آرزو از هزاران آرزویش، به بار نشست و آن هم‌خانگی و یا هم‌جواری او با بزرگی چون حکیم فردوسی توسی است. به یاد و حرمت این بزرگ، در یادنامه‌ یا ویژه‌نامه‌ای برخی از اشعار او با صدای خود شاعر، یکی دو برنامه‌ی رادیویی که خود نوشته و اجرا کرده، و مطالبی دیگر که دیدگاه‌های افراد گوناگون در باره‌ی اوست، جمع‌اوری شده‌است.

به ویژه‌نامه‌ی زیر مراجعه کنید

 

ویژه‌نامه‌ی مهدی اخوان ثالث م. امید

 

 

مردگيران
جشن بهاري زنان

بازهم در حال و هواي خوش جشن اسپندارمذگان يا جشن اسفندگان و مناسبت زيباي اين جشن کهن ايراني در ماه اسفند و اين بار، با ديد پژوهشگرانه‌ي جلال خالقي مطلق.

ادامه مطلب>>>

یادمان نیمایوشیج

در مورد نیمایوشیج بنیانگذار شعر نو فارسی، کم نخوانده و کم نشنیده‌ایم. اما شنیدن خاطراتی که دکتر پرویز ناتل خانلری از او نقل می‌کند، از حال و هوای دیگری برخوردار است. به یاد او این خاطرات را در سه بخش ملاحظه خواهید کرد.
 زنده یاد دکتر پرویز ناتل خانلری در سال‌های تلخ و تاریک انزوا، به نگارش خاطراتی پرداخت که در سال 1370 به همت  زنده یاد سعیدی سیرجانی در تهران چاپ شد.

 

               این خاطرات را در سه بخش در اینجا بخوانید.   

                    ویژه برنامه‌ی نیمایوشیج را بشنوید

 

 

ادامه مطلب>>>

 یادمان نیمایوشیج

بخش دوم

عالیه خانم همسر نیما با آن‌که اهل ذوق و سواد بود، از این‌که شوهرش نه کاری می‌کند و نه مقام و منصبی دارد و نه حقوق قابلی، بسیار دلخور بود و او را تحقیر می‌کرد و گاهی کارش به خشونت می‌کشید. خانواده‌ی او هم از داشتن چنین دامادی خیلی سرافراز نبودند و نیما را بیکاره و بی‌عرضه می‌دانستند اما این رفتار در روحیه‌ی نیما تأثیری نداشته، او را از کار خود منصرف نمی‌کرد. نیما به خودش و کارش اعتقاد و اعتماد کامل داشت و هیچ‌یک از شاعران و ادیبان آن روزگار را داخل آدم حساب نمی‌کرد. حرکاتی ساده و دهاتی داشت که حتی در طرز لباس پوشیدنش هم اثر می‌گذاشت. یک کارد شکاری هم داشت که غالباً به کمرش می‌بست.

ادامه مطلب>>>

یادمان  نیمایوشیج

بخش سوم

باری، ملاقات‌های ما با نیما در پیش از ظهرها، چند روز در هفته دوام داشت. او شعرهای فرانسه را برای ما می‌خواند و توضیح می‌داد و گاهی بر اثر آنچه از او شنیده بودم مضمون‌های تازه‌ای را به شعر می‌آوردم و به استاد عرضه می‌کردم که سخت تشویقم می‌کرد و گاهی اصلاحاتی را در آن‌ها پیشنهاد می‌کرد. یک‌بار از ما خواست که در باره‌ی انقلاب ادبی و مقام او در این تحول، شعری بسازیم و به او تقدیم کنیم. من ومهدی‌خان هرکدام گوشه‌ای رفتیم و به اجرای این دستور پرداختیم.

ادامه مطلب>>>

پيوند يول، يلدا و تولد

واژه‌ی یول، یلدا و تولد دارای ریشه‌ی مشترکی هستند که اصل آن سریانی است و به معنی متولد شدن و به‌دنیا آمدن است.گروهی بر این باور هستند که شب یلدا شب تولد حضرت مسیح است و گروهی دیگر آن شب را شب تولد میترا یا مهر و یا همان خورشید می‌دانند. آنچه که اين مسئله را تقويت مي‌کند، کوتاهتر شدن شبها و بلندتر شدن روزها در اين فصل و سيرطبيعي طبيعت در جهت نور و گرما و روشنايي است

ادامه مطلب>>>

مهپاره ترجمه صادق چوبک

 در دو شکل نوشتاری و شنیداری

***

کتاب مهپاره از داستان‌های کهن و عاشقانه‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌ی هندو است که از متن سانسکریت توسط ف.و.بین، به انگلیسی ترجمه می‌شود. چگونگی دست یافتن به این متن سانسکریت، خود داستانی خواندنی و شنیدنی است.

ترجمه‌ی این کتاب از انگلیسی به زبان فارسی توسط زنده یاد صادق چوبک صورت می‌گیرد که ما او را به‌عنوان نویسنده و داستان نویس می‌شناسیم تا مترجم. نقل و چگونگی ترجمه آن به فارسی نیز از زبان صادق چوبک بسیار جالب است:

در اواخر پاییز 1320 شمسی، زنده یاد استاد مسعود فرزانه هنگامی که از ایران به انگلستان کوچ می‌کرد، متن انگلیسی مهپاره را به من داد و فرمود: این کتاب به زیبایی غزلی است از حافظ و من خود می‌خواستم آن را ترجمه کنم که نرسیدم. تو آن را ترجمه کن.

 صادق چوبک به ترجمه‌ی هفتمین داستان این کتاب زیبا رسیده‌است که دجار عارضه‌ی نابینایی می‌شود و این که چگونه این کتاب را با چنین نثری که حقیقتا به شعر پهلو می‌زند و با این زیبایی در آن وضعیت غریب و دردناک به پایان می‌برد نیز از مطالب بازهم خواندنی و شنیدنی است.

ادامه مطلب>>>

 

یادمان باغچه‌بان‌ها

جبّار باغچه‌بان، ثمین باغچه‌بان و اِولین باغچه‌بان

یادمان باغچه‌بان‌ها را در یک برنامه‌ی رادیویی بشنوید

...

    

ادامه مطلب>>> 

 گراميداشت حکيم بزرگ نيشايور، عمر خياّم

 

18 ماه مه، زاد‌روز حکيم عمر خيام نيشابوري است. شايد موقعيت مناسبي باشد تا ضمن يادآوري اين روز بزرگ، همزمان، از استاد حسن شهباز، و پژوهش ارزنده‌ي او در باره‌ي فيتزجرالد و برگردان اشعار خيام به انگليسي نيز ياد کنيم.

 يکي از خدمات بزرگ زنده‌ياد حسن شهباز، تهيه و نشر فصلنامه‌ي وزين و پربار ره‌آورد هست که بيست و چهار سال از سالهاي آخر عمر خود را به بهترين شکل، به نشر اين فصلنامه اختصاص داد. شماره‌ي 74 ره‌آورد، پيش از مرگ او به دست علاقمندان اين نشريه رسيد.

ادامه مطلب>>>

زندگي آلفرد نوبل و جايزه‌هاي او

پروين محمديان

آلفردنوبل

آلفرد نوبل در 21 اکتبر سال 1833 در استکهلم، پايتخت سوئد، ديده به جهان گشود و در دهم دسامبر  1896 در سان‌رمو، در کشور ايتاليادرگذشت. هستي او، همچون مضمون کارهايي که از زندگيش باقي گذاشت، اسرارآميز بود.

نوبل از خود، ثروتي قابل توجه و وصيت‌نامه‌اي به جاي گذاشت که نام او را در پهنه‌ي جهان مشهور ساخت. با اين وجود نمي‌توان از باورهاي او، به طور دقيق و آشکار سردرآورد. خانواده‌ي نوبل در اصل نامشان نوبليوس بوده و در شرق نُبه‌لو، در استان کريستين‌استاد زندگي مي‌کرده اند و نام آنها از حدود سالهاي 1600 براي مردم جهان شناخته‌شده بوده‌است.

اِمانوئل نوبل پدر آلفرد نوبل، مردي مخترع و صاحب نظر در امور صنعتي بود. او در حدود دو دهه در سنت‌پترزبورگ، در روسيه زندگي مي‌کرد. از جمله کارهايش در آنجا مي‌توان از ساختن مين‌هاي زيردريايي نام برد که در جنگ کريمه مورد استفاده قرار گرفته بود. به جز اين، او  تعداد قابل توجهي ماشين‌هاي توليدي نيز ساخته بوده است.

ادامه مطلب>>>

صادق چوبک و مهپاره

13 تیرماه سالروز درگذشت صادق چوبک است

***

سالگشت درگذشت صادق چوبک، بهانه‌اي است تا اندکي به او و کارهايش و از جمله ترجمه‌ي ارزنده و هنرمندانه‌ي او از داستان مهپاره که يکي از زيباترين افسانه‌هاي هندي است بپردازيم.

ادامه مطلب>>>

 Midsommar
جشن نيمه‌ي تابستان در سوئد

تيرگان یا آبریزگان در ایران

امروزه وجود رسانه‌هاي گوناگون  و حضور ايرانيان در سرزمين‌هاي ديگر، اين موقعيت را پيش مي‌آورد که انسان مهاجر از جشن‌ها و سنت‌هاي سرزمين ميزبان نيز بهره ببرد و نگاهي ديگر از سر علاقه و کنجکاوي، به ريشه‌ها و پيوندهايي که ميان سرزمين خود و اين کشورها وجود دارد بيندازد.

 در کشور سوئد، جشن بزرگ نيمه‌ي تابستان در تاريخ 24 ماه ژوئن برگزار مي‌شود. همان سنت زيبا و ارزشمندي که ما ايرانيان نيز در ايران باستان، جشن تيرگانش مي‌خوانديم و دريغ که امروزه نه تنها از اين سنت باشکوه خبري نيست، که امکان نابودي و به فراموشي سپردن آن بسيار است. فرزندان ما در غربت به سنت‌هاي کشور ميزبان گاه بيشتر و بهتر از سنت‌هاي خودمان آکاهي دارند. دليل آن تکرار و ارزرشگذاري چنين سنت‌هاي ريبايي است که ضامن پايداري آنها بوده  و هست.

***

ادامه مطلب>>>

کیمیاخاتون

بُعدي ناگفته از زندگي شمس تبريزي

شمس تبريزي کيست؟ فرشته‌اي در هيأت انسان و يا انساني در چهار چوب بسته‌ي تن با همه‌ي ضعف‌ها، حقد و حسدها و پويايي‌ها و شکوفايي‌ها. آيا مي‌توان انسان آسماني را در گستره‌ي خاک سراغ گرفت؟ و اگر سراغ چنين انساني را بگيريم، آيا حکايت از ساده نگري و يکدست انديشي ما ندارد؟ به سراغ شمس تبريزي برويم و از درون ادبیات کشورمان شاهد رابطه‌ي نابرابر حقوق او با همسرش کيميا خاتون باشیم. 

***

ادامه مطلب>>>

بزرگداشت روز مادر در سوئد

Anna Jarvis

سنت بزرگداشت روز مادر در سوئد، به تاريخ آخرين يکشنبه‌ي ماه مه موکول شده‌است. بزرگداشت چنين روزي فقط به مادراني که در قيد حيات هستند، اختصاص نيافته بلکه در اين روز مردم با شاخه‌ها و گلدان‌هاي گل بر مزار مردگان خود حاضر مي‌شوند و آنجا را گل‌کاري و تزئين مي‌کنند. به‌ويژه آنان که مادر و يا مادر بزرگي را از دست داده‌اند.

با اين که احترام و عشق به مادر پديده‌اي جهاني است و همه بر بزرگداشت آن باوري عميق دارند، اما در کشورهاي گوناگون، روزهاي ويژه‌اي به آن اختصاص داده شده که معمولا با پديده و يا يادبود ديگري در پيوند است.

 در دانمارک، بزرگداشت روز مادر را در دومين يک‌شنبه‌ي ماه مه برگزار مي‌کنند. در کشور نروژ، در دومين يک‌شنبه‌ي ماه فوريه، در انگلستان، سه يک‌شنبه، پيش از عيد پاک و در سوئد، آخرين يک‌شنبه در ماه مه.

 

ادامه مطلب>>>

 

زندگي آلفرد نوبل و جايزه‌هاي او

پروين محمديان

آلفردنوبل

دهم دسامبر مصادف است با برگزاری جشن باشکوه نوبل و توزیع جوایز گوناگون آن در کشور سوئد ونروژ. طبق وصیت‌نامه‌ی آلفردنوبل:
جايزه، بايد به کسي داده شود که کارهايش، داراي محتوا و سمت و سوي آرمانگرايانه باشدو جایزه صلح به کسی داده شود که در راه آزادی و صلح و رفاه بشریت تلاش ورزیده باشد.
 

آلفرد نوبل در 21 اکتبر سال 1833 در استکهلم، پايتخت سوئد، ديده به جهان گشود و در دهم دسامبر  1896 در سانرمو، در کشور ايتاليادرگذشت. هستي او، همچون مضمون کارهايي که از زندگيش باقي گذاشت، اسرارآميز بود.

نوبل از خود، ثروتي قابل توجه و وصيتنامهاي به جاي گذاشت که نام او را در پهنهي جهان مشهور ساخت. با اين وجود نميتوان از باورهاي او، به طور دقيق و آشکار سردرآورد. خانوادهي نوبل در اصل نامشان نوبليوس بوده و در شرق نُبهلو، در استان کريستيناستاد زندگي ميکرده اند و نام آنها از حدود سالهاي 1600 براي مردم جهان شناختهشده بودهاست.

ادامه مطلب>>>

اسطوره‌ی عشق بر بلندای مسجد

عشق یکی از آن جلوه های شرر برانگیز زندگی انسانی است. عشق ترکیبی است از پوشش و خیال. از گریز و برگشت، از چراغی که چشمک می‌زند و از اضطرابی که تاریکی به وی می‌دهد. در پوشش است که خیال، آهنگ آفرینش، آهنگ پرواز و جهش ساز می‌کند. در پوشیدگی و شوق کشف است که خیال به اعماق اقیانوس‌ها، به اوج کهکشان‌ها و بر فراز دشوارترین قله‌های کره‌ی خاکی پا می‌گذارد. عشق یگانه آتشی است که وقتی می‌سوزاند، خاکسترش به تنهایی، بازآفریننده‌ی همه‌ی هستی‌هاست. همین آتش عشق است که مولای روم به آنان که ندارندش نیست باد خطاب می‌کند.

چه آنان که به سمرقند سفری داشته‌اند و چه آنان‌که بومی آن‌جا هستند و حتی آنان‌که در کتاب‌ها و تاریخ این خطه مطالعه داشته‌اند با نام مسجد بی‌بی خانم در سمرقند آشنا هستند. این محل زیبا و دیدنی داستانی اسطوره‌ای و افسانه‌ای را  همیشه با خود یدک کشیده‌است که زیبا و عاشقانه و در عین حال دردناک است. حکایت درد بوسه‌ای بر گونه‌ای.

ادامه مطلب>>>

یادمان باغچه‌بان‌ها

یادی می‌کنیم از خانواده‌ی باغچه‌بان ها، جبّار باغچه‌بان نخستین آموزگار کودکان کر ولال‌ها در ایران که در جهت آموزش و پرورش کودکان و بویژه کودکان پیش‌دبستان همت کرد و خدمات بسیاری ارائه داد.
فرزند خلف او ثمین باغچه‌بان، شاعر، نویسنده، مترجم وآهنگساز و موسیقیدان از چهره‌های ماندنی فرهنگ و هنر ایران
و اِولین باغچه‌بان، عروس این خانواده، نخستین آموزگار اپرا، موسیقیدان، استاد پیانو و از پیشگامان آواز گروهی در ایران، و از بنیانگذاران اپرای تهران. در ادامه‌ی مطلب در این مورد بیشتر بخوانید و ویژه برنامه‌‌ای جهت  یادمان این خانواده‌ی فرهنگی و هنری نیز بشنوید.

ادامه مطلب>>>

به یاد رُزا پارکس

رُزا پارکس

24 اکتبر برابر است با سالروز درگذشت رزاپارکس از فعالان جنبش حقوق سیاهان در آمریکا که از دادن صندلی خود در یک اتوبوس به مرد سفید پوستی که جای خالی را حق خود می دانست و نه حق یک سیاهپوست، خودداری کرد که این کار، منجر به تحریم اتوبوس‌ها و گسترده شدن مبارزات سیاه‌پوستان شد. در باره‌ی او و مبارزاتش همراه و همگام با مارتین لوترکینگ در ادامه‌ی این مطلب بخوانید.

ادامه مطلب>>>

 

 

 
     
 

  صفحه نخست    نوشتارها    گفتارها    بایگانی    تماس 

 

 

 

 

نوروز، یکی از نشانه‌های ملیت ماست

 

بخش شنیداری نوشته‌ی دکتر پرویز ناتل خانلری در باره‌ی نوروز را بشنوید

 

 

دکتر پرویز ناتل خانلری این مقاله‌ی زیبا، دلنشین و در عین‌حال کوتاه را بیش از نیم‌قرن پیش نگاشته‌است که امروز نیز همچنان زیبا و دلنشین و به‌ اندیشه ‌وادارنده ‌است.

                                     آمد بهار خرم و آورد خرمی           وز فرّ نوبهار شد آراسته زمی

نوروز اگر چه روز نو سال است، روز کهنه‌ی قرنهاست. پیری فرتوت است که سالی یک بار جامه‌ی جوانی می‌پوشد تا به شکرانه‌ی آن که روزگاری چنین دراز بسر برده و با این همه دَم‌سردی زمانه تاب آورده‌است، چند روزی شادی کند. از اینجاست که شکوه پیران و نشاط جوانان در اوست.

 

ادامه مطلب>>>

 

 

بخوان به نام گل سرخ، در صحاری شب، 
كه باغ ها همه بیدار و بارور گردند
 


 

نوروز ۱۳۸۸ آلبوم به نام گل سرخ آنچنان به دلم نشسته بود که میکسی از شعر و ترانه را برای برنامه‌ای آماده کردم. شعر دیباچه از شاعر گرانقدر معاصر، شفیعی کدکنی، موسیقی گروه دستان و حضور سالار عقیلی و حمید متبسم.  

از شاخصه‌های بارز این آلبوم که این اثر را برجسته ساخته، علاوه بر آنچه ذکر شد، بهره‌گیری از ساز هندی‌الاصل سیتار به زیباترین شکل و ساز زورخانه در قطعه‌ی پایانی این اثر است. به جای هرگونه کارت تبریک نوروزی به این اثر زیبا گوش دهید.

 

ادامه مطلب>>>

ناگفتههایی از زندگی پروین اعتصامی
و
نامه
های او

بیست و پنجم اسفند ماه، زادروز پروین اعتصامی شاعر معاصر ایرانی است .  
نوشته
ای که از نظر شما میگذرد برگرفته از مقالهی بسیار پژوهشگرانه و عمیقی است از دکتر جلال متینی که آن را در  سال 1380 در فصلنامهی ایرانشناسی با عنوان نامههای پروین اعتصامی و چند نکته در بارهی دیوان شعر و زندگانی وی، منتشر ساختهاست. پروین اعتصامی از شاعرانی است که با وجود زندگی بسیار کوتاه و آرام خود، اشعاری سروده است که بازتاب دو گونه دیدگاه را میتوان در آنها آشکارا دید. دیدگاه اول، همان دیدگاه زنانه است که کاملا طبیعی جلوه میکند اما دیدگاه دوم دیدگاه مردانه و بخصوص مردانهای است که رنگ و بوی اخلاقیات عرفانی در آن برجستگی چشمگیری دارد.

 نامههای پروین که در این نوشته به همت دکتر متینی منتشر شده، دنیای بسیار ساده و صمیمی این شاعر را به نمایش میگذارد. مهمتر از همه آنکه مکاتبات او با مهکامه محصص، نشانگر آنست که پروین در مجموع، معاشرت گسترده و متنوعی نداشته است. اما وقتی که شعر وی را میخوانیم میتوانیم ببینیم که چگونه از خانه به محیط اداره و از محیط اداره، چگونه سر از دادگاه و محیطهای مردانهی دیگر در میآورد تا از یکسو رنج زن را به نمایش بگذارد و از طرف دیگر، ارزش کار و شخصیت وی را به همگان بنمایاند.

 

ادامه مطلب>>>

یادمان مهدی اخوان ثالث، م.امید

بنا بر آنچه گفته شده، از جمله به گفته دکتر شفیعی کدکنی، زادروز مهدی اخوان ثالث مصادف است با اوایل اسفند ماه. به یاد این ادیب و شاعر بزرگ معاصر، ویژه نامه‌ای از او را در سایت در سایه روشن کلام بخوانید

***

رندی از تبار خیام  و ادیبی توانا و آشنا به زبان و ادب سنتی خراسان که پیوند و مهری شگفت به ادب کهن ایران داشت. توانایی او در شعر و ادب و نقد و بررسی بسیار برجسته است. شعرش ترکیبی از شعر کهن و سبک نیمایی است. خودش می‌گفت: می‌کوشم اعصاب و رگ و ریشه‌های سالم و درست زبانی پاکیزه و مجهز به امکانات قدیم را به احساسات و عواطف امروز پیوند دهم. یا شاید کوشیده باشم از خراسان دیروز به مازندران امروز برسم

اخوان این شاعر و ادیب توانا در تمام دوران حیات شاعرانه‌ی خود به‌دور از هرگونه آرامش و رفاه زیست و نیز بی هیچ آرامگاه و مقبره‌ای درخور، تن به خاک سپرد و به حق که در وطن خویش غریب مرد. اما دست کم یک آرزو از هزاران آرزویش، به بار نشست و آن هم‌خانگی و یا هم‌جواری او با بزرگی چون حکیم فردوسی توسی است. به یاد و حرمت این بزرگ، در یادنامه‌ یا ویژه‌نامه‌ای برخی از اشعار او با صدای خود شاعر، یکی دو برنامه‌ی رادیویی که خود نوشته و اجرا کرده، و مطالبی دیگر که دیدگاه‌های افراد گوناگون در باره‌ی اوست، جمع‌اوری شده‌است.

به ویژه‌نامه‌ی زیر مراجعه کنید

 

ویژه‌نامه‌ی مهدی اخوان ثالث م. امید

 

 

مردگيران
جشن بهاري زنان

بازهم در حال و هواي خوش جشن اسپندارمذگان يا جشن اسفندگان و مناسبت زيباي اين جشن کهن ايراني در ماه اسفند و اين بار، با ديد پژوهشگرانه‌ي جلال خالقي مطلق.

ادامه مطلب>>>

یادمان نیمایوشیج

در مورد نیمایوشیج بنیانگذار شعر نو فارسی، کم نخوانده و کم نشنیده‌ایم. اما شنیدن خاطراتی که دکتر پرویز ناتل خانلری از او نقل می‌کند، از حال و هوای دیگری برخوردار است. به یاد او این خاطرات را در سه بخش ملاحظه خواهید کرد.
 زنده یاد دکتر پرویز ناتل خانلری در سال‌های تلخ و تاریک انزوا، به نگارش خاطراتی پرداخت که در سال 1370 به همت  زنده یاد سعیدی سیرجانی در تهران چاپ شد.

 

               این خاطرات را در سه بخش در اینجا بخوانید.   

                    ویژه برنامه‌ی نیمایوشیج را بشنوید

 

 

ادامه مطلب>>>

 یادمان نیمایوشیج

بخش دوم

عالیه خانم همسر نیما با آن‌که اهل ذوق و سواد بود، از این‌که شوهرش نه کاری می‌کند و نه مقام و منصبی دارد و نه حقوق قابلی، بسیار دلخور بود و او را تحقیر می‌کرد و گاهی کارش به خشونت می‌کشید. خانواده‌ی او هم از داشتن چنین دامادی خیلی سرافراز نبودند و نیما را بیکاره و بی‌عرضه می‌دانستند اما این رفتار در روحیه‌ی نیما تأثیری نداشته، او را از کار خود منصرف نمی‌کرد. نیما به خودش و کارش اعتقاد و اعتماد کامل داشت و هیچ‌یک از شاعران و ادیبان آن روزگار را داخل آدم حساب نمی‌کرد. حرکاتی ساده و دهاتی داشت که حتی در طرز لباس پوشیدنش هم اثر می‌گذاشت. یک کارد شکاری هم داشت که غالباً به کمرش می‌بست.

ادامه مطلب>>>

یادمان  نیمایوشیج

بخش سوم

باری، ملاقات‌های ما با نیما در پیش از ظهرها، چند روز در هفته دوام داشت. او شعرهای فرانسه را برای ما می‌خواند و توضیح می‌داد و گاهی بر اثر آنچه از او شنیده بودم مضمون‌های تازه‌ای را به شعر می‌آوردم و به استاد عرضه می‌کردم که سخت تشویقم می‌کرد و گاهی اصلاحاتی را در آن‌ها پیشنهاد می‌کرد. یک‌بار از ما خواست که در باره‌ی انقلاب ادبی و مقام او در این تحول، شعری بسازیم و به او تقدیم کنیم. من ومهدی‌خان هرکدام گوشه‌ای رفتیم و به اجرای این دستور پرداختیم.

ادامه مطلب>>>

پيوند يول، يلدا و تولد

واژه‌ی یول، یلدا و تولد دارای ریشه‌ی مشترکی هستند که اصل آن سریانی است و به معنی متولد شدن و به‌دنیا آمدن است.گروهی بر این باور هستند که شب یلدا شب تولد حضرت مسیح است و گروهی دیگر آن شب را شب تولد میترا یا مهر و یا همان خورشید می‌دانند. آنچه که اين مسئله را تقويت مي‌کند، کوتاهتر شدن شبها و بلندتر شدن روزها در اين فصل و سيرطبيعي طبيعت در جهت نور و گرما و روشنايي است

ادامه مطلب>>>

مهپاره ترجمه صادق چوبک

 در دو شکل نوشتاری و شنیداری

***

کتاب مهپاره از داستان‌های کهن و عاشقانه‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌ی هندو است که از متن سانسکریت توسط ف.و.بین، به انگلیسی ترجمه می‌شود. چگونگی دست یافتن به این متن سانسکریت، خود داستانی خواندنی و شنیدنی است.

ترجمه‌ی این کتاب از انگلیسی به زبان فارسی توسط زنده یاد صادق چوبک صورت می‌گیرد که ما او را به‌عنوان نویسنده و داستان نویس می‌شناسیم تا مترجم. نقل و چگونگی ترجمه آن به فارسی نیز از زبان صادق چوبک بسیار جالب است:

در اواخر پاییز 1320 شمسی، زنده یاد استاد مسعود فرزانه هنگامی که از ایران به انگلستان کوچ می‌کرد، متن انگلیسی مهپاره را به من داد و فرمود: این کتاب به زیبایی غزلی است از حافظ و من خود می‌خواستم آن را ترجمه کنم که نرسیدم. تو آن را ترجمه کن.

 صادق چوبک به ترجمه‌ی هفتمین داستان این کتاب زیبا رسیده‌است که دجار عارضه‌ی نابینایی می‌شود و این که چگونه این کتاب را با چنین نثری که حقیقتا به شعر پهلو می‌زند و با این زیبایی در آن وضعیت غریب و دردناک به پایان می‌برد نیز از مطالب بازهم خواندنی و شنیدنی است.

ادامه مطلب>>>

 

یادمان باغچه‌بان‌ها

جبّار باغچه‌بان، ثمین باغچه‌بان و اِولین باغچه‌بان

یادمان باغچه‌بان‌ها را در یک برنامه‌ی رادیویی بشنوید

...

    

ادامه مطلب>>> 

 گراميداشت حکيم بزرگ نيشايور، عمر خياّم

 

18 ماه مه، زاد‌روز حکيم عمر خيام نيشابوري است. شايد موقعيت مناسبي باشد تا ضمن يادآوري اين روز بزرگ، همزمان، از استاد حسن شهباز، و پژوهش ارزنده‌ي او در باره‌ي فيتزجرالد و برگردان اشعار خيام به انگليسي نيز ياد کنيم.

 يکي از خدمات بزرگ زنده‌ياد حسن شهباز، تهيه و نشر فصلنامه‌ي وزين و پربار ره‌آورد هست که بيست و چهار سال از سالهاي آخر عمر خود را به بهترين شکل، به نشر اين فصلنامه اختصاص داد. شماره‌ي 74 ره‌آورد، پيش از مرگ او به دست علاقمندان اين نشريه رسيد.

ادامه مطلب>>>

زندگي آلفرد نوبل و جايزه‌هاي او

پروين محمديان

آلفردنوبل

آلفرد نوبل در 21 اکتبر سال 1833 در استکهلم، پايتخت سوئد، ديده به جهان گشود و در دهم دسامبر  1896 در سان‌رمو، در کشور ايتاليادرگذشت. هستي او، همچون مضمون کارهايي که از زندگيش باقي گذاشت، اسرارآميز بود.

نوبل از خود، ثروتي قابل توجه و وصيت‌نامه‌اي به جاي گذاشت که نام او را در پهنه‌ي جهان مشهور ساخت. با اين وجود نمي‌توان از باورهاي او، به طور دقيق و آشکار سردرآورد. خانواده‌ي نوبل در اصل نامشان نوبليوس بوده و در شرق نُبه‌لو، در استان کريستين‌استاد زندگي مي‌کرده اند و نام آنها از حدود سالهاي 1600 براي مردم جهان شناخته‌شده بوده‌است.

اِمانوئل نوبل پدر آلفرد نوبل، مردي مخترع و صاحب نظر در امور صنعتي بود. او در حدود دو دهه در سنت‌پترزبورگ، در روسيه زندگي مي‌کرد. از جمله کارهايش در آنجا مي‌توان از ساختن مين‌هاي زيردريايي نام برد که در جنگ کريمه مورد استفاده قرار گرفته بود. به جز اين، او  تعداد قابل توجهي ماشين‌هاي توليدي نيز ساخته بوده است.

ادامه مطلب>>>

صادق چوبک و مهپاره

13 تیرماه سالروز درگذشت صادق چوبک است

***

سالگشت درگذشت صادق چوبک، بهانه‌اي است تا اندکي به او و کارهايش و از جمله ترجمه‌ي ارزنده و هنرمندانه‌ي او از داستان مهپاره که يکي از زيباترين افسانه‌هاي هندي است بپردازيم.

ادامه مطلب>>>

 Midsommar
جشن نيمه‌ي تابستان در سوئد

تيرگان یا آبریزگان در ایران

امروزه وجود رسانه‌هاي گوناگون  و حضور ايرانيان در سرزمين‌هاي ديگر، اين موقعيت را پيش مي‌آورد که انسان مهاجر از جشن‌ها و سنت‌هاي سرزمين ميزبان نيز بهره ببرد و نگاهي ديگر از سر علاقه و کنجکاوي، به ريشه‌ها و پيوندهايي که ميان سرزمين خود و اين کشورها وجود دارد بيندازد.

 در کشور سوئد، جشن بزرگ نيمه‌ي تابستان در تاريخ 24 ماه ژوئن برگزار مي‌شود. همان سنت زيبا و ارزشمندي که ما ايرانيان نيز در ايران باستان، جشن تيرگانش مي‌خوانديم و دريغ که امروزه نه تنها از اين سنت باشکوه خبري نيست، که امکان نابودي و به فراموشي سپردن آن بسيار است. فرزندان ما در غربت به سنت‌هاي کشور ميزبان گاه بيشتر و بهتر از سنت‌هاي خودمان آکاهي دارند. دليل آن تکرار و ارزرشگذاري چنين سنت‌هاي ريبايي است که ضامن پايداري آنها بوده  و هست.

***

ادامه مطلب>>>

کیمیاخاتون

بُعدي ناگفته از زندگي شمس تبريزي

شمس تبريزي کيست؟ فرشته‌اي در هيأت انسان و يا انساني در چهار چوب بسته‌ي تن با همه‌ي ضعف‌ها، حقد و حسدها و پويايي‌ها و شکوفايي‌ها. آيا مي‌توان انسان آسماني را در گستره‌ي خاک سراغ گرفت؟ و اگر سراغ چنين انساني را بگيريم، آيا حکايت از ساده نگري و يکدست انديشي ما ندارد؟ به سراغ شمس تبريزي برويم و از درون ادبیات کشورمان شاهد رابطه‌ي نابرابر حقوق او با همسرش کيميا خاتون باشیم. 

***

ادامه مطلب>>>

بزرگداشت روز مادر در سوئد

Anna Jarvis

سنت بزرگداشت روز مادر در سوئد، به تاريخ آخرين يکشنبه‌ي ماه مه موکول شده‌است. بزرگداشت چنين روزي فقط به مادراني که در قيد حيات هستند، اختصاص نيافته بلکه در اين روز مردم با شاخه‌ها و گلدان‌هاي گل بر مزار مردگان خود حاضر مي‌شوند و آنجا را گل‌کاري و تزئين مي‌کنند. به‌ويژه آنان که مادر و يا مادر بزرگي را از دست داده‌اند.

با اين که احترام و عشق به مادر پديده‌اي جهاني است و همه بر بزرگداشت آن باوري عميق دارند، اما در کشورهاي گوناگون، روزهاي ويژه‌اي به آن اختصاص داده شده که معمولا با پديده و يا يادبود ديگري در پيوند است.

 در دانمارک، بزرگداشت روز مادر را در دومين يک‌شنبه‌ي ماه مه برگزار مي‌کنند. در کشور نروژ، در دومين يک‌شنبه‌ي ماه فوريه، در انگلستان، سه يک‌شنبه، پيش از عيد پاک و در سوئد، آخرين يک‌شنبه در ماه مه.

 

ادامه مطلب>>>

 

زندگي آلفرد نوبل و جايزه‌هاي او

پروين محمديان

آلفردنوبل

دهم دسامبر مصادف است با برگزاری جشن باشکوه نوبل و توزیع جوایز گوناگون آن در کشور سوئد ونروژ. طبق وصیت‌نامه‌ی آلفردنوبل:
جايزه، بايد به کسي داده شود که کارهايش، داراي محتوا و سمت و سوي آرمانگرايانه باشدو جایزه صلح به کسی داده شود که در راه آزادی و صلح و رفاه بشریت تلاش ورزیده باشد.
 

آلفرد نوبل در 21 اکتبر سال 1833 در استکهلم، پايتخت سوئد، ديده به جهان گشود و در دهم دسامبر  1896 در سانرمو، در کشور ايتاليادرگذشت. هستي او، همچون مضمون کارهايي که از زندگيش باقي گذاشت، اسرارآميز بود.

نوبل از خود، ثروتي قابل توجه و وصيتنامهاي به جاي گذاشت که نام او را در پهنهي جهان مشهور ساخت. با اين وجود نميتوان از باورهاي او، به طور دقيق و آشکار سردرآورد. خانوادهي نوبل در اصل نامشان نوبليوس بوده و در شرق نُبهلو، در استان کريستيناستاد زندگي ميکرده اند و نام آنها از حدود سالهاي 1600 براي مردم جهان شناختهشده بودهاست.

ادامه مطلب>>>

اسطوره‌ی عشق بر بلندای مسجد

عشق یکی از آن جلوه های شرر برانگیز زندگی انسانی است. عشق ترکیبی است از پوشش و خیال. از گریز و برگشت، از چراغی که چشمک می‌زند و از اضطرابی که تاریکی به وی می‌دهد. در پوشش است که خیال، آهنگ آفرینش، آهنگ پرواز و جهش ساز می‌کند. در پوشیدگی و شوق کشف است که خیال به اعماق اقیانوس‌ها، به اوج کهکشان‌ها و بر فراز دشوارترین قله‌های کره‌ی خاکی پا می‌گذارد. عشق یگانه آتشی است که وقتی می‌سوزاند، خاکسترش به تنهایی، بازآفریننده‌ی همه‌ی هستی‌هاست. همین آتش عشق است که مولای روم به آنان که ندارندش نیست باد خطاب می‌کند.

چه آنان که به سمرقند سفری داشته‌اند و چه آنان‌که بومی آن‌جا هستند و حتی آنان‌که در کتاب‌ها و تاریخ این خطه مطالعه داشته‌اند با نام مسجد بی‌بی خانم در سمرقند آشنا هستند. این محل زیبا و دیدنی داستانی اسطوره‌ای و افسانه‌ای را  همیشه با خود یدک کشیده‌است که زیبا و عاشقانه و در عین حال دردناک است. حکایت درد بوسه‌ای بر گونه‌ای.

ادامه مطلب>>>

یادمان باغچه‌بان‌ها

یادی می‌کنیم از خانواده‌ی باغچه‌بان ها، جبّار باغچه‌بان نخستین آموزگار کودکان کر ولال‌ها در ایران که در جهت آموزش و پرورش کودکان و بویژه کودکان پیش‌دبستان همت کرد و خدمات بسیاری ارائه داد.
فرزند خلف او ثمین باغچه‌بان، شاعر، نویسنده، مترجم وآهنگساز و موسیقیدان از چهره‌های ماندنی فرهنگ و هنر ایران
و اِولین باغچه‌بان، عروس این خانواده، نخستین آموزگار اپرا، موسیقیدان، استاد پیانو و از پیشگامان آواز گروهی در ایران، و از بنیانگذاران اپرای تهران. در ادامه‌ی مطلب در این مورد بیشتر بخوانید و ویژه برنامه‌‌ای جهت  یادمان این خانواده‌ی فرهنگی و هنری نیز بشنوید.

ادامه مطلب>>>

به یاد رُزا پارکس

رُزا پارکس

24 اکتبر برابر است با سالروز درگذشت رزاپارکس از فعالان جنبش حقوق سیاهان در آمریکا که از دادن صندلی خود در یک اتوبوس به مرد سفید پوستی که جای خالی را حق خود می دانست و نه حق یک سیاهپوست، خودداری کرد که این کار، منجر به تحریم اتوبوس‌ها و گسترده شدن مبارزات سیاه‌پوستان شد. در باره‌ی او و مبارزاتش همراه و همگام با مارتین لوترکینگ در ادامه‌ی این مطلب بخوانید.

ادامه مطلب>>>

 

 

 
     
 

  صفحه نخست    نوشتارها    گفتارها    بایگانی    تماس